උදේට ඉස්කෝලේ යන්න, වැඩට යන්න හදිස්සි වෙලා බත් එක ඔතනකොට අපි කරන්නේ ලිපෙන් බෑපු ගමන් උණු උණු බත්, පරිප්පු, අල හොදි ටික කෙලින්ම “ලන්ච් ෂීට්” එකට බෙදන එක. කඩෙන් බත් පැකට් එකක් ගත්තත් තත්ත්වය එහෙමමයි. බත් එකේ රස්නෙට ලන්ච් ෂීට් එක මොළොක් වෙලා, අත පිච්චෙන තරම් රස්නෙට තමයි අපි මේක කන්නේ.
අපි හිතන්නේ “දැන් තියෙන්නේ දිරාපත් වන (Biodegradable) ෂීට් නිසා අවුලක් නෑ” කියලා.
හැබැයි ඇත්ත කතාව ඊට වඩා භයානකයි. ඔබ උණු උණු බත් එකක් ප්ලාස්ටික් කොළේක ඔතනවා කියන්නේ “ප්ලාස්ටික් සාරය” බත් එකට එකතු කරගෙන කනවා කියන එකයි.
ඇයි ලන්ච් ෂීට් එක භයානක?
1. රස්නය නිසා සිදුවන රසායනික විපර්යාසය (Chemical Leaching) 🧪 ඕනෑම ප්ලාස්ටික් වර්ගයක් (Food grade වුනත්) අධික උෂ්ණත්වයකදී ප්රතික්රියා කරනවා. ඔබ සෙල්සියස් අංශක 60-70ට වඩා රස්නයෙන් බත් බෙදනකොට, ලන්ච් ෂීට් එකේ තියෙන බන්ධන ලිහිල් වෙලා, එහි අඩංගු රසායනික ද්රව්ය බත් එකට සහ තෙල් සහිත හොදි වලට මුසු වෙනවා. මේවා පියවි ඇහැට පේන්නේ නෑ.
2. හෝර්මෝන අසමතුලිත වීම සහ වඳ භාවය ⚠️ මේ ප්ලාස්ටික් අංශු ශරීරයට ගියාම අපේ හෝර්මෝන පද්ධතියට (Endocrine system) බාධා කරනවා. වෛද්යවරුන් පෙන්වා දෙන විදියට, කුඩා පිරිමි දරුවන්ගේ සහ ගැහැණු දරුවන්ගේ අනාගත වඳ භාවයට (Infertility), ගැහැණු දරුවන්ගේ මාස් ශුද්ධිය ආශ්රිත ගැටළු වලට මේ “ප්ලාස්ටික් කෑම” ලොකු හේතුවක්.
3. පිළිකා අවදානම (Carcinogens) 🦀 දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ දිනපතා ලන්ච් ෂීට් වල ඔතපු උණු කෑම කන කෙනෙක්ගේ ශරීරයට එකතු වන ක්ෂුද්ර ප්ලාස්ටික් සහ රසායනික ද්රව්ය පිළිකා සෛල වර්ධනයට අත වනනවා.
“දිරාපත් වන ෂීට්” (Biodegradable) හොඳද? ඒවා පරිසරයට හොඳයි. නමුත් ඒවා හැදිලා තියෙන්නෙත් බහු අවයවික (Polymers) වලින්. ඒවා වුනත් අධික උෂ්ණත්වයට ඔරොත්තු දෙන්නේ නෑ. රස්නයට දිය වෙනවා.
අපිට කරන්න පුළුවන් දේ:
කෙසෙල් කොළය: පුළුවන් හැම වෙලාවෙම බත් එක ඔතන්න කෙසෙල් කොළයක් පාවිච්චි කරන්න. ඒකෙන් බත් එකට සුවඳක් වගේම විෂ නැති කරන ගුණයකුත් ලැබෙනවා.
බත් පෙට්ටිය (Lunch Box): ලන්ච් ෂීට් එකක් දාන්නේ නැතුව කෙලින්ම පෙට්ටියට බත් බෙදාගෙන යන්න පුරුදු වෙන්න. හෝදන්න කම්මැලි වෙලා ජීවිතේ නැති කරගන්න එපා.
තෙල් කඩදාසි (Oil Paper): ෂීට් එකක් ඕනම නම්, දුඹුරු පාට තෙල් කඩදාසි පාවිච්චි කරන්න. එය ප්ලාස්ටික් වලට වඩා ආරක්ෂිතයි.
නිවෙන්න හරින්න: ප්ලාස්ටික් ෂීට් එකක් පාවිච්චි කරනවා නම්, අඩුම තරමේ බත් එකේ දුම් දාන රස්නය යනකම් ඉඳලා බෙදන්න.
ඔයාගේ දරුවාට, මහත්තයාට උදේට බත් එකක් ඔතලා දෙන්නේ ආදරේටනේ. ඒ ආදරේ විස කරගන්න එපා.
බත් පැකට් කන, බත් බැඳගෙන යන හැමෝටම මේක බලන්න ශෙයා කරන්න. 🍱🚫
#HealthTipsLK #LunchSheetDanger #PlasticFreeRice #FoodSafety #SriLankaLifestyle
