බිංදුවක් බිව්වත් අවදානමක්! ඔබේ මොළය විනාශ කරන “මත්පැන් පොද” ගැන විද්යාත්මක හෙළිදරව්ව
සමාජයේ මුල් බැසගත් මිථ්යාව
“මම බොන්නේ ඉඳලා හිටලා පොඩ්ඩයිනේ, ඒකෙන් මොනවා වෙන්නද?” මේ ඔබත් නිතර අසන හෝ සිතන දෙයක්ද? සමාජ මට්ටමින් මත්පැන් ස්වල්පයක් පානය කිරීම, විශේෂයෙන් රතු වයින් වැනි දෑ පානය කිරීම සෞඛ්යයට හිතකර බවට පවතින මතය කාලයක් තිස්සේ අප අතර මුල් බැසගෙන තිබේ. මෙය බොහෝ දෙනෙකුට මත්පැන් පානය සාධාරණීකරණය කිරීමට ලැබෙන කදිම අවස්ථාවකි. නමුත්, නවීන විද්යාවේ දියුණුවත් සමඟ ස්නායු විද්යාඥයින් මේ කතාව සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට පෙරළා ඇත. සත්යය ඉතා තිත්තය. ඔබ පානය කරන මත්පැන් ප්රමාණය කෙතරම් සුළු වුවත්, එය ඔබේ මොළයේ ව්යුහයට සහ ක්රියාකාරීත්වයට එල්ල කරන්නේ සෘජු ප්රහාරයකි. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය ඇතුළු ජාත්යන්තර වෛද්ය ආයතන “ආරක්ෂිත මට්ටමේ මත්පැන් පානයක් නොමැත” යනුවෙන් තරයේ අවධාරණය කරන්නේ මේ නිසාය.
මත්පැන් ඔබේ මොළයට රිංගන හැටි
ඔබ මත්පැන් තොල ගාන මොහොතේ සිටම එය ක්රියාත්මක වීමට පටන් ගනී. ආමාශයෙන් සහ කුඩා අන්ත්රයෙන් ඉතා වේගයෙන් රුධිරයට උරා ගන්නා මත්පැන්, කිසිදු බාධාවකින් තොරව ඔබේ මොළය වෙත ගමන් කරයි. මත්පැන් වල ප්රධාන සංඝටකය වන ‘එතනෝල්’ (Ethanol), මොළයේ ඇති ස්නායු සෛල (Neurons) අතර සිදුවන සංකීර්ණ පණිවිඩ හුවමාරු ක්රියාවලිය අවුල් කරයි. මත්පැන් පානයෙන් පසු ඔබට දැනෙන තාවකාලික සැහැල්ලුව, නිදිමත ගතිය හෝ කතා බහ වැඩි වීම ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවන්නේ මෙම ස්නායු පද්ධතියේ ක්රියාකාරිත්වය මන්දගාමී වීම හෝ වෙනස් වීම හේතුවෙනි. මෙය සරලව කිවහොත් මොළයේ සාමාන්ය ක්රියාකාරිත්වය අඩපණ කිරීමකි.
මොළය හැකිලීම සහ වයසට යාම වේගවත් වීම
මත්පැන් වල බලපෑම එතැනින් නතර නොවේ. පර්යේෂණ මගින් තහවුරු කර ඇති වඩාත්ම බරපතල කරුණ නම්, කුඩා ප්රමාණවලින් වුවද දිනපතා හෝ නිතර මත්පැන් පානය කිරීම මොළය භෞතිකව වෙනස් කරන බවයි.
මොළයේ පටක අඩුවීම: අපේ මොළයේ තොරතුරු සැකසීමට වැදගත් වන ‘අළු පැහැති පටක’ (Gray Matter) සහ ස්නායු අතර සන්නිවේදනයට උපකාරී වන ‘සුදු පැහැති පටක’ (White Matter) වල පරිමාව මත්පැන් භාවිතය නිසා අඩුවන බව සොයාගෙන ඇත. සරලව කියනවා නම්, මත්පැන් ඔබේ මොළය ක්රමයෙන් හකුලා දමයි.
අකාලයේ මහලු වීම: ස්වභාවිකවම වයසට යද්දී මොළයේ සෛල යම් ප්රමාණයකට ක්ෂය වේ. නමුත් මත්පැන් පානය කරන්නන්ගේ මෙම ක්රියාවලිය ඉතා වේගයෙන් සිදු වේ. එංගලන්තයේ සිදු කළ දැවැන්ත ‘UK Biobank’ අධ්යයනයට අනුව, දිනකට එක් මත්පැන් වීදුරුවක් පමණක් බොන පුද්ගලයෙකුගේ මොළය වුවද, නොබොන කෙනෙකුගේ මොළයට වඩා අවුරුදු ගණනාවකින් වයස්ගත වී ඇති බව පෙනී ගොස් ඇත.
මතකය අඩාල වීම සහ අනාගත රෝග අවදානම
අපගේ මතකය සහ නව දේවල් ඉගෙනීමේ හැකියාව පාලනය කරන මොළයේ ‘හිපොකැම්පස්’ (Hippocampus) ප්රදේශය මත්පැන් වලට ඉතා සංවේදීය. මත්පැන් මගින් මොළයේ නව ස්නායු සෛල ජනනය වීමේ ක්රියාවලිය (Neurogenesis) අඩාල කරයි. මෙය කාලයත් සමඟ ඔබේ මතක ශක්තිය දුර්වල වීමටත්, නිවැරදි තීරණ ගැනීමේ හැකියාව මොට වීමටත් හේතු වේ. වඩාත් භයානක වන්නේ, මෙය අනාගතයේදී ඩිමෙන්ෂියා (Dementia) සහ ඇල්සයිමර් (Alzheimer’s) වැනි දරුණු ස්නායු රෝග තත්ත්වයන් ඇතිවීමේ අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ දැමීමයි.
සති අන්තයේ පානය (Binge Drinking) සහ විෂ සහිත බව
සමහරු සිතන්නේ සතියේ දිනවල නොබී, සති අන්තයේ පමණක් මත්පැන් පානය කිරීම ගැටළුවක් නොවන බවයි. නමුත් එකවර විශාල ප්රමාණයක් පානය කිරීම (Binge Drinking) මොළයට දැඩි කම්පනයක් ඇති කරයි. මෙහිදී සිදුවන විජලනය සහ එතනෝල් බිඳවැටීමෙන් සෑදෙන විෂ සහිත අතුරු ඵල (උදා: ඇසිටැල්ඩිහයිඩ්) මොළයේ සෛලවලට ස්ථිර හානි සිදු කළ හැකිය. මත්පැන් ශරීරයෙන් ඉවත් වූ පසුවද මෙම විෂ වර්ග මොළයේ රැඳී තිබෙමින් දීර්ඝ කාලීන ප්රදාහයන් (Inflammation) ඇති කිරීමට දායක වේ.
නිගමනය: ඔබේ වටිනාම සම්පත රැකගන්න
අක්මාවට යම් තාක් දුරකට මත්පැන් දරා ගැනීමේ හැකියාවක් තිබුණද, අපගේ මොළය මත්පැන් ඉදිරියේ ඉතාම සංවේදී ඉන්ද්රියකි. විද්යාව ඉතා පැහැදිලිව පවසන්නේ මත්පැන් සම්බන්ධයෙන් “මධ්යස්ථ පානය” කියා සෞඛ්ය සම්පන්න පුරුද්දක් නොමැති බවයි. ඔබට දීර්ඝ කාලයක් නිරෝගී මනසක්, තියුණු මතකයක් සහ හොඳ ජීවන තත්ත්වයක් පවත්වා ගැනීමට අවශ්ය නම්, “එක උගුරක්වත් නොබොමි” යන ප්රතිපත්තිය අනුගමනය කිරීම වඩාත්ම බුද්ධිමත් තීරණයයි. මන්ද, මොළය යනු අප සතුව ඇති වටිනාම සම්පත වන අතර, එයට සිදුවන ඇතැම් හානි නැවත කිසිදා යථා තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකි බැවිනි.
විද්යාත්මක පදනම: මෙම කරුණු තහවුරු කළ ප්රධාන පර්යේෂණ
පෙන්සිල්වේනියා විශ්වවිද්යාලයේ අධ්යයනය (2022): පුද්ගලයන් 36,000කගේ MRI ස්කෑන් පරීක්ෂා කර, දිනකට බියර් භාගයක් වැනි සුළු ප්රමාණයක් පානය කිරීම පවා මොළයේ පරිමාව අඩුවීමට සහ මොළය වේගයෙන් වයසට යාමට හේතු වන බව ලොවට හෙළි කළේය. (Nature Communications ජර්නලයේ පලවූ පර්යේෂණය).
ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්යාලයේ අධ්යයනය (2021): 25,000කගේ දත්ත විශ්ලේෂණයෙන්, මත්පැන් පානය මොළයේ ‘Gray Matter’ අඩුවීමට ඍජුවම බලපාන බවත්, මොළයේ සෞඛ්යය සඳහා ආරක්ෂිත මත්පැන් සීමාවක් නොමැති බවත් තහවුරු කරන ලදී.
ද ලැන්සෙට් (The Lancet) ගෝලීය අධ්යයනය (2018): රටවල් 195ක දත්ත ඇසුරින් සිදුකළ මෙම දැවැන්ත පර්යේෂණය, සෞඛ්යයට හානියක් නොවන එකම මත්පැන් පානය කිරීමේ මට්ටම “බිංදුව” (Zero alcohol) බව නිගමනය කළේය.
