මහනුවර නගරයේ අහස අදත් දූවිල්ල සමග මුසුවූ මීදුමෙන් බර වී ඇත. දළදා මාලිගාවේ හේවිසි හඬ ඈතින් ඇසෙද්දී, මහනුවර ප්රසිද්ධ බාලිකා විද්යාලයක උඩු මහලේ සිටි සඳලී ජනේලයෙන් පිටත බලා සිටියේ දැහැනකට සම වැදුණාක් මෙනි.
ඇය සිටියේ දසවන ශ්රේණියේ ඉතිහාසය පන්තියේ වුවද, ඇගේ දෑස් නතර වී තිබුණේ පාරේ ඈත කෙළවරකය.
එතැන, නගර සභාවේ කහ පැහැති පැහැති නිල ඇඳුම හැඳගත් මිනිසෙක් අත් කරත්තයක් තල්ලු කරමින් සිටියේය. ඔහු පාර අයිනේ ඇති කුණු කසළ එකතු කර, ඉදලකින් පාර අතුගායි. ඒ සඳලීගේ පියාය.
“සඳලී… කොහෙද බලාගෙන ඉන්නේ? පාඩමට අවධානය දෙන්න,” ගුරුතුමියගේ හඬින් ඇය තිගැස්සී ගියාය. ඇය වහා පොතට හිස නමා ගත්තාය. නමුත් ඇගේ සිත තිබුණේ පාරේ පියා තම පියා අසලය.
සඳලීගේ තාත්තා, ගුණසේකර, නගර සභාවේ සේවකයෙකි. ඔහු හැමදාමත් උදේ පාන්දරින්ම වැඩට යන්නේ සඳලීව පාසලට ඇරලවාය. නමුත් පාසල අසලදී ඔහු ඇයට පවසන්නේ එකම දෙයකි:
“දුව, ඔයාගේ තාත්තා ගැන කාටවත් කියන්න එපා. ඔයාගේ යාළුවෝ ඔයාට විහිළු කරයි. මම නගර සභාවේ ඔෆිස් එකක වැඩ කරන්නේ කියලා කියන්න.”
සඳලී ඒ කතාවට අකමැති වුවද, පියාගේ ගෞරවය රැකීම වෙනුවෙන් ඇය නිහඬව සිටියාය.
එදින දවල් පාසල ඇරී සඳලී බස් නැවතුම දෙසට ඇවිද ගියාය. වෙනදාට වඩා උණුසුම් හිරු රැස් මහනුවර වීදි පුරා විහිදී තිබුණි. ඈතින් ඇයට තම පියා පෙනුණි. ඔහු විශාල නුග ගසක් සෙවණේ කරත්තය නතර කර, දහදිය පිසිමින් සිටියේය. සඳලීට ඔහුට කතා කිරීමට අවශ්ය වුවද, පියාගේ ඉල්ලීම මත ඇය තාප්පයකට මුවා වී බලා සිටියාය.
එවිටම සුඛෝපභෝගී රතු පැහැති මෝටර් රථයක් පියා අසල නතර විය. එයින් බැසගත් මැදිවියේ කාන්තාවක්, බත් පාර්සලයක් පියාට දිගු කළාය.
“මේක කන්න ගුණසේකර… අද ගෙදර දානයක් තිබුණා,” ඇය කීවාය.
පියා දෑත් එකතු කර ඇයට වැඳ බත් පාර්සලය ගත්තේය. ඇය ගිය පසු, පියා ඉතාමත් ඉක්මනින්, දැඩි බඩගින්නකින් මෙන් ඒ බත් පාර්සලය දිග හැරියේය. ඔහු එය කන ආකාරය දුටු සඳලීගේ පපුව හෝස් ගා දැවෙන්නට විය.
‘ඇයි තාත්තා මෙච්චර බඩගින්නෙ? අම්මා උදේට බත් උයනවනේ…’ ඇයට කුතුහලයක් ඇති විය.
“අම්මේ, තාත්තා දවල්ට කඩෙන් නේද කන්නේ?” එදින රාත්රියේ සඳලී ඇගෙ මවගෙන් ඇසුවාය.
“ඔව් දුව, තාත්තා කියනවා එයා අඳුරන කඩේකින් හරිම ලාබෙට කෑම ගන්න පුලුවන්ලු. ඒ හින්දා දවල්ට ගෙදරින් බත් ගෙනියන්න ඕන නෑ කියලා එයා කියනවා. එතකොට ඔයාටයි මයයි උදේ උයන කෑම දවල්ටත් ඉතිරි ඉතිරි කරගන්න පුළුවන්නෙ.” මව කීවේ සුසුමක් හෙළමිනි.
සඳලීට සියල්ල වැටහුණි. පියා බොරු කියන්නේය! ගෙදර උයන බත් ටික අම්මාටත් දුවටත් මදි වේ යැයි සිතා, ඔහු දවල්ට නොකා ඉන්නේය. ඔහු ‘කඩෙන් කනවා’ යැයි කියන්නේ ගෙදර අයට දුකක් ඇති නොවීමටය.
අද ඔහු කෑවේ කවුරුන් හෝ දුන් දානමය බත් පංගුවකි. ඔහු දවස පුරා පාරවල් අතුගාන්නේ හරිහැටි ආහාරයක් පවා නොමැතිවය.
පසුදා සඳලී තීරණයක් ගත්තාය. ඇය තම පංගුවෙන් අඩක් ඉතිරි කර ගත්තාය. පාසල නිම වීමෙන් පසු ඇය තම පියා වැඩ කරන වීදියට ගියාය. අද පියා හිටියේ මහනුවර වැව රවුම අසල පාර අතුගාමිනි.
සඳලී ඔහු අසලට ගියාය. ඇය දකිනවාත් සමඟ පියා කලබල විය.
“සඳලී! මෙතනට එන්න එපා දුව. ඔයාගෙ යාලුවො දැක්කොත් ඔයාට හොඳ නැහැ…”
“කාට පෙනුණත් මට කමක් නෑ තාත්තේ!” සඳලී හඬමින් කීවාය.
“ඔයා බොරු කිව්වා නේද? ඔයා කඩෙන් කන්නේ නෑ කියලා මම දන්නවා. මම ඊයේ දැක්කා තාත්තා අර නෝනා දුන්න බත් එක කන විදිහ.”
පියා ගල් ගැසී බලා සිටියේය. ඔහුගේ දෑස් රතු විය.
“දුවේ… ඒක…”
“එපා තාත්තේ. මම ආයේ කවදාවත් ඔයා නගර සභාවේ වැඩ කරනවා කියලා කාගෙන්වත් හංගන්නේ නෑ. මගේ තාත්තා පාරවල් අතුගාන එක මට ලැජ්ජාවක් නෙවෙයි. ඒත් තමන්ගේ දුවටයි එයාගෙ නෝනටයි කන්න දීලා තාත්තා බඩගින්නේ ඉන්න එක මට දරාගන්න බෑ.”
ඇය තම බෑගයෙන් කෑම පෙට්ටිය එළියට ගත්තාය.
“අද ඉඳන් මම මගේ බත් එකෙන් භාගයක් තාත්තට ගේනවා. අපි දෙන්නම බෙදාගෙන කමු.
මට ඕන මගේ තාත්තා සතුටින්, බඩගින්නක් නැතුව ඉන්නවා දකින්න විතරයි.”
පියාගේ දෑසින් කඳුළු කැට කඩා වැටුණි. ඔහු එම මහ පාරේදීම තම දුවව තුරුල් කර හිස සිපගත්තේය. අවට සිටි මිනිසුන් පුදුමයෙන් බලා සිටියහ. නගර සභාවේ කුණු කරත්තය අසල, කහ පාට කිලුටු ඇඳුම ඇඳගත් පියෙකු සහ සුදු පැහැති පිරිසිදු පාසල් ඇඳුම ඇඳගත් දියණියක වැළඳගෙන සිටින ඒ දසුන, මහනුවර නගරයේ එදා දුටු ලස්සනම දසුන විය.
ලෝකයට ඔහු කසල පිරිසිදු කරන්නෙක් පමණක් වුවද, සඳලීට ඔහු මුළු ලෝකයම දිනූ මහා වීරයෙකු විය.
