අද කාලේ ලෝකය ගැන කතා කරද්දී අපි හුඟක් වෙලාවට දකින්නේ පිරිමි මූලික සමාජයක්නේ. හැබැයි ඔබ දන්නවාද, මේ ලෝකයේ තවමත් එකම එක තැනක් තියෙනවා “කාන්තාව” තමයි එතැන සැබෑ පාලකයා! චීනයේ හිමාල කඳු වැටිය පාමුල, “ලුගු” (Lugu Lake) විල අද්දර ජීවත් වන මොසුවෝ (Mosuo) ගෝත්රය තමයි අද ලෝකයේ තියෙන අන්තිම “මාතෘ මූලික” (Matriarchal) සමාජය විදියට සැලකෙන්නේ.
අද අපි යමු ඒ අපූරු “ගැහැණුන්ගේ රාජධානියට”! 👣
👑 පවුලේ නායිකාව “අම්මා” – අහ් මා (Ah mi)
මේ සමාජයේ පවුලක ප්රධානියා වෙන්නේ තාත්තා නෙවෙයි, අම්මා. පවුලේ සියලුම දේපළ අයිති වෙන්නේ කාන්තාවන්ට. පරම්පරාව ඉදිරියට යන්නේ මවගේ නමින්. ගෙදරක වැදගත්ම තීරණ ගන්නේ, මුදල් පාලනය කරන්නේ පවුලේ ඉන්න ජ්යෙෂ්ඨතම කාන්තාවයි. ඇයව ඔවුන් හඳුන්වන්නේ “අහ් මා” කියන ගෞරව නාමයෙන්.
මෙතැනදී විශේෂම දේ තමයි, ගැහැනු දරුවෙක් ඉපදුණු වෙලාවට මේ අය පවත්වන උත්සවය! අපේ සමාජයේ පිරිමි දරුවෙක් බලාපොරොත්තු වෙන අය හිටියට, මොසුවෝ ගෝත්රයේ අය වැඩියෙන්ම සතුටු වෙන්නේ පවුලට ගැහැනු දරුවෙක් එකතු වුණාමයි. මොකද පවුලේ උරුමය රැකගන්නේ ඇය නිසා.
💖 “ඇවිදින විවාහය” (Walking Marriage): ලෝකයේ වෙන කොහේවත් නැති අමුතු සම්ප්රදාය!
මොසුවෝ ගෝත්රයේ තියෙන පුදුම සහගතම දේ තමයි මේ “Walking Marriage” කියන ක්රමය. මෙතැනදී අපේ වගේ කසාද බැඳලා එකම ගෙදර ජීවත් වීමක් සිද්ධ වෙන්නේ නැහැ.
කාන්තාවකට තමන් කැමති සහකරුවෙක් තෝරාගන්න නිදහස තියෙනවා.
පිරිමියා රාත්රියට කාන්තාවගේ නිවසට එනවා, හැබැයි හිරු පායන්න කලින් ඔහු නැවත තමන්ගේ මවගේ නිවසට යා යුතුයි!
මේ දෙන්නා අතර බැඳීම තියෙන්නේ ආදරය සහ එකතුවීම පවතින තාක් විතරයි. ආදරය සහ එකතුවීම ඉවර වුණ දවසට කිසිම රණ්ඩුවක් නැතුව ඒ සම්බන්ධය නතර කරන්න දෙන්නටම අයිතිය තියෙනවා.
මෙතැනදී දේපළ බෙදාගැනීම් හෝ නීතිමය ගැටලු නැහැ. මොකද හැමෝම ජීවත් වෙන්නේ තමන්ගේ මවගේ නිවසේ නිසා!
👨👦 ඔබට හිතෙන්න පුළුවන් එතකොට ඒ දරුවන්ට තාත්තා කෙනෙක් නැද්ද කියලා. ඇත්තටම මොසුවෝ දරුවෙක් වැඩෙන්නේ තමන්ගේ මව, නැන්දලා සහ මාමලා එක්ක. දරුවෙකුගේ පියා කවුද කියලා සමාජය දැනගෙන හිටියත්, ඒ දරුවාව රැකබලා ගැනීමේ සම්පූර්ණ වගකීම තියෙන්නේ මවගේ පවුලටයි.
විශේෂම දේ තමයි, ඒ පවුලේ ඉන්න “මාමලා” (අම්මාගේ සහෝදරයෝ). ඔවුන් තමන්ගේ සහෝදරියගේ දරුවන්ව තමන්ගේම දරුවෝ වගේ බලාගන්නවා. පිරිමින්ට පිය පදවියට වඩා “මාමා” කියන භූමිකාව මෙහේ හරිම වැදගත්.
🌾 මොසුවෝ කාන්තාවන් කියන්නේ හරිම ශක්තිමත් පිරිසක්. කුඹුරු වැඩ, ගෙදර දොරේ වැඩ, උයන පිහියන වැඩ විතරක් නෙවෙයි පවුලේ ආර්ථිකය හසුරවන්නෙත් ඔවුන්මයි. පිරිමින් සාමාන්යයෙන් කරන්නේ සතුන් ඇති කිරීම, මසුන් මැරීම සහ බර වැඩ වගේ දේවල්. හැබැයි අවසන් තීරණය හැමවිටම කාන්තාව සතුයි.
✨ සමාජ විද්යාඥයන් පවසන විදියට, මේ ගෝත්රය ඇතුළේ ලිංගික හිංසනයන්, ස්ත්රී දූෂණ හෝ දික්කසාද නඩු ඇත්තෙම නැති තරම්. මොකද කාන්තාවකට කිසිම පිරිමියෙක් මත යැපෙන්න අවශ්ය නැහැ. ආදරය කියන දේ පවතින්නේ හුදෙක් හැඟීමක් විතරක් විදියට මිසක්, “අයිති කරගැනීමක්” විදියට නෙවෙයි.
🌏 නමුත් අද වෙද්දී සංචාරක කර්මාන්තය දියුණු වීමත් එක්ක මේ අපූරු සංස්කෘතිය ටිකක් වෙනස් වෙන්න පටන් අරන්. අලුත් පරම්පරාවේ තරුණ තරුණියන් නගරයට ගිහින් සාමාන්ය විදියට කසාද බඳින්න පෙළඹිලා. ඒත් තවමත් “ලුගු” විල අද්දර මේ කාන්තා රාජධානියේ අභිමානය ඉතිරි වෙලා තියෙනවා.
අවසාන වශයෙන්, මොසුවෝ ගෝත්රය අපිට කියලා දෙන්නේ ලෝකය දකින්න පුළුවන් වෙනස්ම විදිහක් ගැන. ගැහැනියකට තමන්ගේ ජීවිතය ගැන තීරණ ගන්න සම්පූර්ණ නිදහස තියෙන, පිරිමින් ආදරණීය “මාමලා” විදියට දරුවන් රකින මේ අපූරු සමාජය ඇත්තටම හරිම විස්මිතයි නේද?
