උදේට ඉස්කෝලේ යන්න හදිස්සි වෙලාවට පොඩි එකාගේ බත් පෙට්ටියට ලේසියෙන්ම හදලා දෙන්න පුළුවන් දේ මොකක්ද? සොසේජස් දෙකක් බැද්දා, බත් එකට තිබ්බා. එහෙම නැත්තම් රෑට කඩෙන් ගෙනාපු සොසේජස්/ මීට් බෝල්ස් දාපු ෆ්රයිඩ් රයිස් එකක් දුන්නා. දරුවත් හරි ආසාවෙන් මේවා කනවා. “අම්මේ මට අරකම ඕන” කියලා අඬනකොට අපිටත් බැහැ කියන්න අමාරුයි.
ඒත් අම්මේ, තාත්තේ… ඔයා මේ පොඩි බඩට යවන්නේ මොනවද කියලා ඇත්තටම දන්නවාද?
මේවා හුරතලේට “Processed Meat” කියලා හැඳින්වුවට ඇත්ත කතාව ඊට වඩා භයානකයි.
1. මේක ඇත්තම “මස්” ද? 🥩 අපි කඩෙන් මස් ගේනකොට හොඳ මස් කෑලි බලලා ගේනවානේ. ඒත් සොසේජස්, මීට් බෝල්ස් හදද්දී ගොඩක් වෙලාවට පාවිච්චි වෙන්නේ “Mechanically Separated Meat” කියන ක්රමය. ඒ කියන්නේ සත්තුන්ගේ ඉතුරු වෙන කෑලි, හම, කටු, නහර වගේ දේවල් අධික පීඩනයක් දීලා අඹරලා ගන්න පේස්ට් එකක්. මේක නිකන්ම නිකන් රෝස පාට තලපයක් විතරයි.
2. ඇයි මේක පිළිකා කාරකයක් වෙන්නේ? ⚠️ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) මගින් සොසේජස්, හැම්, බේකන් වගේ සකසන ලද මස් වර්ග “කාණ්ඩ 1 පිළිකා කාරක” (Group 1 Carcinogen) ලෙස නම් කරලා තියෙනවා. ඒ කියන්නේ මේවා දුම්වැටි සහ මත්පැන් වගේම භයානකයි කියන එක. මේ කෑම කල් තියාගන්න සහ ලස්සන රෝස පාට ගන්න එකතු කරන “නයිට්රේට්” (Nitrates) සහ “නයිට්රයිට්” (Nitrites) කියන රසායනික ද්රව්ය, බඩට ගියාම පිළිකා සෛල හැදෙන්න ලොකු රුකුලක් දෙනවා.
3. ලුණු ගොඩක් – වකුගඩු ඉවරයි 🧂 පොඩි සොසේජස් කරලක තියෙන ලුණු ප්රමාණය දරුවෙක්ට දවසකට අවශ්ය ප්රමාණයටත් වඩා වැඩි වෙන්න පුළුවන්. පොඩි කාලේ ඉඳන් මේවා කන්න පුරුදු වුනාම, නොදැනුවත්වම අධි රුධිර පීඩනය සහ වකුගඩු රෝග වලට අඩිතාලම වැටෙනවා.
4. කෘතීම රසයට ඇබ්බැහි වීම 😋 සොසේජස් වලට දාන රසකාරක (MSG සහ වෙනත් දේ) නිසා දරුවාගේ දිව ඒ කෘතීම රසයට හුරු වෙනවා. ඊට පස්සේ අම්මා ගෙදර උයන පරිප්පු එකයි, හාල්මැස්සෝ බැදුමයි දරුවට “රස නෑ” කියලා එපා වෙනවා. දරුවන් ස්වභාවික කෑම ප්රතික්ෂේප කරන්න මේක ලොකු හේතුවක්.
ආදරෙන් කරන ඉල්ලීමක්…
ඉඳලා හිටලා ආසාවට කෑවට කමක් නෑ. ඒත් “ලේසියට” කියලා සතියට දවස් 2-3ක් දරුවට සොසේජස්, මීට් බෝල්ස් දෙන්න එපා. ඒ වෙනුවට:
බිත්තරයක් තම්බලා දෙන්න. 🥚
ගෙදරම හදපු මස්/මාළු කෑල්ලක් දෙන්න. 🐟
කඩල, මුං ඇට වගේ දෙයක් පුරුදු කරන්න.
ඔයාගේ දරුවාගේ සෞඛ්යය තියෙන්නේ ව්යාපාරිකයින්ගේ අතේ නෙවෙයි, අම්මා තාත්තා විදියට ඔයාලගේ අතේ.
මේ පණිවිඩය සොසේජස් වලට ආස හැමෝටම පෙන්වන්න. ශෙයා කරන්න. ❤️
