ඩොක්ටර්ස්ලා ලෙඩක් නෑ කියනවද? ඒත් ඔයාට තාම අමාරුයිද? එහෙනම් මේක අනිවාර්යයෙන් කියවන්න!
ඔයාටත් මේ දේවල් මෙහෙම දැනෙනවද?
- නිකම් පපුව හිර වෙලා වගේ දැනෙනවද? හුස්ම ගන්න අමාරු ගතියක් එනවද?
- නිකම් ඔලුව කැරකෙනවා වගේ, ඇගට පණ නෑ වගේද?
කෑමක් කන්න ප්රියක් නෑ.. බඩේ දැවිල්ල වගේ, උගුරේ මොකක් හරි හිරවෙලා වගේද? - “මට ලොකු ලෙඩක් ඇති, හාට් ඇටෑක් එකක්ද දන්නෑ, කැන්සර් එකක්ද දන්නෑ” කියලා නිතරම බය හිතෙනවද?
හැබැයි, ඔයා මේකට බයේ ඩොක්ටර්ස්ලා ලගට දුවනවා. ECG ගන්නවා, Blood චෙක් කරනවා. අන්තිමට රිපෝට් බලලා ඩොක්ටර් මොකද කියන්නේ?
“ඔයාට කිසිම ලෙඩක් නෑ.. ඔක්කොම නෝමල්. ඔයා බය නැතුව ඉන්න.”
මේක ඇහුවම ඔයාට කේන්තිත් යනවා නේද? “යකෝ මට මෙච්චර අමාරුයි, මුන් කියනවා ලෙඩක් නෑලු. මේක මහ පුදුම වැඩක්නේ!” කියලා හිතෙනවා නේද?
හරි, එහෙනම් අහගන්න. ඩොක්ටර් හරි! ඔයාගේ ශරීරයේ ලෙඩක් නෑ. හැබැයි ඔයාට දැනෙන වේදනාව බොරු නෙවෙයි. ඒක ඇත්ත!
එහෙනම් මොකක්ද මේ අවුල?
මේකට මනෝවිද්යාවේ (Psychology) කියන සුපිරි තියරි එකක් තියෙනවා. ඒ තමයි “Somatization” (සොමැටයිසේශන්).
සරලවම කිව්වොත් මෙන්න මේකයි වෙන්නේ: අපි හැමෝටම ජීවිතේ ප්රශ්න තියෙනවනේ. ස්ට්රෙස් (Stress), කාන්සාව (Anxiety), හිතේ දුක, පීඩනය වගේ දේවල් මනසට දරාගන්න බැරි වුනාම, අපේ මොළය කරන්නේ ඒ පීඩනය අපේ ඇගට හරවලා යවන එක.
හරියට “ප්රෙෂර් කුකර්” එකක් වගේ. හිත ඇතුලේ පීඩනය වැඩි වෙනකොට, ඒක පිටවෙන්නේ මෙන්න මේ ශාරීරික රෝග ලක්ෂණ විදියට. Software එරර් එකක් හාඩ්වෙයා වලට බලපානවා වගේ වැඩක් මේක.
✅ එහෙනම් අපි මොකද කරන්න ඕනි? (What Should We Do?) ✅
බෙහෙත් බිව්වට මේක හරියන්නේ නෑ. මොකද ලෙඩේ තියෙන්නේ ඇගේ නෙවෙයි හිතේ නිසා. මෙන්න මේ ටික කරලා බලන්න.
1️⃣ පිලිගන්න (Acceptance):
වෛද්යවරයා පරීක්ෂා කරලා ලෙඩක් නෑ කිව්වම ඒක විශ්වාස කරන්න. ආයේ ආයේ ඩොක්ටර්ස්ලා මාරු කර කර යන්න එපා. “මේක මගේ ස්ට්රෙස් එක නිසා වෙන දෙයක්” කියලා හිතට තේරුම් කරවන්න. එතකොට බය නැති වෙනවා.
2️⃣ හුස්ම පාලනය (Breathing Exercises):
පපුව හිරවෙනවා වගේ එනකොට, හොදට ගැඹුරින් හුස්ම අරගෙන හිමින් පිට කරන්න. මේකෙන් මොළයට පණිවිඩයක් යනවා “බය වෙන්න දෙයක් නෑ, අපි සේෆ්” කියලා. එතකොට අර ඇගට දැනෙන අමාරු ගතිය අඩු වෙනවා. කමෙන්ට් සෙක්ශන් එකෙ දාන්නම් එක්සස්යිස් ටිකක්…
3️⃣ ප්රශ්න හිර කරන් ඉන්න එපා (Talk it out):
හිතේ තියෙන ප්රශ්න, දුක කා එක්ක හරි කතා කරන්න. විශ්වාසවන්ත යාළුවෙක්, පවුලේ කෙනෙක් එක්ක බෙදාගන්න. හිතේ බර අඩු වුනාම ඇගේ අමාරු ඉබේම නැති වෙනවා.
4️⃣ ජීවන රටාව වෙනස් කරන්න (Lifestyle Change):
හොදට වතුර බොන්න, වෙලාවට නිදාගන්න. පොඩි හරි ව්යායාමයක් කරන්න. ව්යායාම කරද්දී අපේ මොළයෙන් “සතුටු හෝමෝන” (Endorphins) නිකුත් වෙනවා. ඒක මේකට මාර බෙහෙතක්.
5️⃣ වෘත්තීය උදව් ගන්න (Professional Help):
තනිවම පාලනය කරගන්න බැරි නම් මනෝවිද්යා උපදේශනයක් (Counseling) ලබාගන්න. ඒක ලැජ්ජ වෙන්න දෙයක් නෙවෙයි, හරියට උණ ගැනුනම ඩොක්ටර් කෙනෙක් ගාවට යනවා වගේම දෙයක්.
ඔයාටත් මේ වගේ යාළුවෙක් ඉන්නවද? නිතරම ලෙඩ කියලා අඩන, ඒත් ඩොක්ටර්ස්ලා ලෙඩක් නෑ කියන? එයාට මේක පෙන්නන්න. සමහරවිට එයාගේ ප්රශ්නේ තියෙන්නේ ඇගේ නෙවෙයි, හිතේ වෙන්න පුළුවන්!
උපුටාගැනීමකි.
