එදිනෙදා ජීවිතයේදී ගෑස් සිලින්ඩරය කියන්නේ අපිට නැතුවම බැරි දෙයක් වුණත්, ඒ ගැන අපේ හිතේ නිතරම යම් බියක් පවතිනවා. ගෑස් සිලින්ඩරයක ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් පවතින විද්යාත්මක සත්යයන් සහ නිවැරදි භාවිතය ගැන අද සරලව තේරුම් ගනිමු.
📌 ගෑස් සිලින්ඩරයක් නිවැරදිව තබන්නේ කොහොමද?
• හොඳින් වාතාශ්රය ලැබෙන ස්ථානයක්: වසා දැමූ කබඩ් (Closed cabinets) තුළ ගෑස් සිලින්ඩරය තැබීම කිසිසේත්ම සුදුසු නැත. එය නිතරම හොඳින් වාතාශ්රය ලැබෙන (සුළඟ එහා මෙහා යන) ස්ථානයක තබන්න.
• සෘජුව සහ පොළොව මට්ටමේ තැබීම: LP ගෑස් සාමාන්ය වාතයට වඩා බරින් වැඩියි. යම් හෙයකින් කාන්දුවක් වුවහොත් ගෑස් එකතු වන්නේ පොළොව මට්ටමේය (පහළින්). එමනිසා සිලින්ඩරය සැමවිටම කෙළින් අතට, බිම මත තැබිය යුතුයි.
• තාපයෙන් ඈත් කරන්න: ළිප, අවන් (Oven) වැනි අධික රස්නය ඇති උපකරණ අසල හෝ සෘජු හිරු එළිය වැටෙන තැන්වල සිලින්ඩරය තැබීමෙන් වළකින්න.
• විදුලි උපකරණවලින් ඈත් කිරීම: ප්ලග් පොයින්ට් (Plug points) සහ විදුලි ස්විච අසලින් සිලින්ඩරය ඈත් කර තබන්න.
📌 ගෑස් සිලින්ඩරයක් පහසුවෙන් පුපුරා යනවද?
කෙටි පිළිතුර: ඔව්, නමුත් ගෑස් සිලින්ඩරයම පුපුරා යාම ඉතාමත් කලාතුරකින් සිදුවන දෙයක්.
බොහෝ දෙනා සිතන්නේ ගෑස් සිලින්ඩරයක් බෝම්බයක් මෙන් පහසුවෙන් පුපුරා යන බවයි. නමුත් සැබවින්ම සිදුවන්නේ කුමක්ද?
• සිලින්ඩරය ඉතා ශක්තිමත්: ප්රමිතිගත සිලින්ඩර නිපදවා ඇත්තේ අධික පීඩනයක් දරාගත හැකි ඝන වානේ වලිනි. එබැවින් සාමාන්ය භාවිතයේදී ඇතුළත පීඩනය නිසා එය පුපුරා යන්නේ නැත.
• අනතුරුවලට ප්රධාන හේතුව ‘ගෑස් කාන්දුව’: 99%ක්ම අනතුරු සිදුවන්නේ සිලින්ඩරය පුපුරා යාමෙන් නොව, බටයෙන් හෝ රෙගියුලේටරයෙන් සිදුවන ගෑස් කාන්දුවීම් නිසාවෙනි. කාන්දු වූ ගෑස් වසා ඇති කුස්සියක් තුළ එකතු වී තිබියදී, විදුලි ස්විචයක් එබීමෙන් හෝ ශීතකරණයේ මෝටරයෙන් ඇතිවන කුඩා ගිනි පුපුරක් ගැටීමෙන් එම වායු වළාව එකවර ගිනි ගැනීමකට (Gas Cloud Explosion) ලක්වේ. මෙය මහා පිපිරීමක් ලෙස අපට දැනේ.
• BLEVE තත්ත්වය: සිලින්ඩරයක් සැබවින්ම පුපුරා යන්නේ නිවසේ විශාල ගින්නක් හටගෙන, ඊට මැදිවන සිලින්ඩරය අධික ලෙස රත් වුවහොත් පමණි. එහිදී ඇතුළත ඇති ද්රව වායුව ප්රසාරණය වීමෙන් සිලින්ඩරයට දරාගත නොහැකි පීඩනයක් ඇති වී එය පුපුරා යයි (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion).
🛡️ ගෑස් ගඳක් දැනුණොත් වහාම කුමක් කළ යුතුද?
1. කිසිම හේතුවක් මත විදුලි ස්විච දැල්වීම හෝ නිවීම (on/off) නොකරන්න.
2. වහාම සියලුම දොර ජනෙල් විවෘත කර හොඳින් වාතාශ්රය පිටතට යාමට ඉඩ හරින්න.
3. සිලින්ඩරයෙන් රෙගියුලේටරය ගලවා ඉවත් කරන්න.
ඔබේත්, ඔබේ පවුලේ අයගේත් ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් මෙම වැදගත් තොරතුරු අන් අය සමඟත් බෙදාගන්න (Share කරන්න).
