වැස්ස සද්දෙ ඇහෙනකොට දරුවා ගැහෙනවද? වතුර බැස්සට ගොඩගන්න බැරි වුණු “පුංචි හිතේ කම්පනය”
රෑ බෝ වුණා… එළියෙන් පොඩි වැහි පොදක් වැටෙන සද්දයක් ඇහෙනවා. “චට… පට…” ගාලා වහලෙට වතුර වැටෙන සද්දෙට, ඇඳේ නිදාගෙන හිටපු අවුරුදු 5ක පුංචි පුතා එකපාරටම ගැස්සිලා ඇහැරෙනවා.
එයාගේ ඇස්වල තියෙන්නේ පුදුම බයක්. එයා දුවගෙන ගිහින් අම්මගේ ඇඟේ එල්ලිලා, අම්මව තද කරලා බදාගන්නවා. “අම්මේ… ආයෙත් වතුර එනවද? අපි දුවමුද?”
අම්මා දරුවාගේ ඔළුව අතගානවා. “නෑ පුතේ, මේ නිකන් පොඩි වැස්සක්. දැන් ගංවතුර බැහැලා ඉවරයිනේ.”
අම්මා එහෙම කිව්වට, දරුවාගේ ඇඟ තාම ගැහෙනවා. එයාට ආයෙ නින්ද යන්නේ නෑ.
මේක අද ඊයේ ගංවතුරට අහු වුණු අපේ රටේ ගෙවල් දහස් ගණනක ඇතුළේ වෙන සිදුවීමක්. ගෙදර මඩ හෝදලා ඉවර වුණාට, කැඩුණු බඩු හදාගත්තට, මේ පුංචි දරුවන්ගේ හිත් ඇතුළේ කැඩුණු තැන් තාම කවුරුත් දැක්කේ නෑ.
මොකක්ද මේ දරුවාට වෙලා තියෙන්නේ?
මේකට මනෝවිද්යාවේ කියන්නේ “Post-Traumatic Stress” (පසු-කම්පන තත්ත්වය) කියලා.
අපිට, ඒ කියන්නේ වැඩිහිටියන්ට, ගෙදර යට වුණාම දුක හිතෙන්නේ “අපරාදේ ටීවී එක, අපරාදේ ගෘහ භාණ්ඩ” කියලා. අපිට තියෙන්නේ ආර්ථික බයක්. ඒත් පුංචි දරුවෙකුට? එයාට “ගෙදර” කියන්නේ එයාගේ ලෝකය. එයාගේ ආරක්ෂිතම තැන (Safe Zone). එකපාරටම එයාගේ ඒ ආරක්ෂිත ලෝකය ඇතුළට මඩ වතුර කඩාගෙන එනකොට, අම්මයි තාත්තයි බය වෙලා කෑ ගහනකොට, දරුවාගේ ලෝකය කඩා වැටෙනවා.
“මගේ අම්මටයි තාත්තටයිවත් මාව බේරගන්න බැරි වුණා” කියන හැඟීම දරුවාගේ යටි හිතේ තැන්පත් වෙනවා.
💁♀️ඔබේ දරුවාටත් මේ ලක්ෂණ තියෙනවද? (අවදියෙන් ඉන්න)
👉ගංවතුරෙන් පස්සේ ඔබේ දරුවා වෙනස් වෙලාද?
අහස කළු කරපු ගමන්, හුළං හමන ගමන් දරුවා බය වෙනවා, අඬනවා, හැංගෙනවා.
👉හොඳට තනියම ටොයිලට් ගිය දරුවා, එකපාරටම ඇඳේ මුත්රා කරන්න ගන්නවා (Bedwetting). ඇඟිල්ල උරන්න පටන් ගන්නවා. සුරතල් වචනවලින් කතා කරන්න ගන්නවා.
👉අම්මා වැසිකිළියට ගියත්, දරුවා දොර ළඟට වෙලා අඬනවා. තනියම ඉන්න අකමැති වෙනවා.
👉සමහර දරුවෝ කතා කරන්නේ නෑ. ගල් ගැහිලා වගේ ඉන්නවා. සමහර අය නිකරුණේ කේන්ති ගන්නවා, ගහගන්නවා.
💁♀️දෙමාපියන් විදිහට අපි මොකද කරන්න ඕනේ?
මේ වෙලාවේ ගෙදර අස් කරන එක පැත්තක තියන්න. ඔබේ දරුවාගේ හිත අස් කරන්න උදව් කරන්න.
😓 බැන වදින්න එපා – “ඔයා දැන් ලොකු ළමයෙක්නේ, බය වෙන්න එපා”, “ඇඳේ චූ කරාට ගහනවා!” වගේ දේවල් කියන්නම එපා. දරුවා ඒ දේවල් කරන්නේ හිතාමතා නෙවෙයි. එයා ඉන්නේ පීඩනයක. එයාට ආදරයෙන් කියන්න “ඒකට කමක් නෑ පුතේ, අපි ඒක හෝදමු” කියලා.
😓 ඇහුම්කන් දෙන්න -: දරුවාට ඒ ගැන කතා කරන්න දෙන්න. “ඔයාට බය හිතුණා නේද? මාත් බය වුණා. ඒත් දැන් අපි ආරක්ෂිතයි.” කියලා තහවුරු කරන්න. එයාට ඒ සිද්ධිය ගැන චිත්රයක් අඳින්න දෙන්න. හිතේ තියෙන බය පිට කරන්න ක්රමයක් හදලා දෙන්න.
😓 ආරක්ෂාව තහවුරු කරන්න (Reassurance) – නිතරම දරුවාව බදාගන්න. “අම්මයි තාත්තයි ඔයා ළඟ ඉන්නවා. අපි ආයෙත් ගේ ලස්සනට හදමු. ආයෙ වතුර ආවොත් අපි යන්න ඕන තැන ලෑස්ති කරලයි තියෙන්නේ” කියලා එයාට විශ්වාසය දෙන්න.
❤️ පරණ පුරුදු ආයෙ පටන් ගන්න – පුළුවන් ඉක්මනට දරුවාගේ පරණ දින චර්යාව (Routine) පටන් ගන්න. නියමිත වෙලාවට කෑම කන එක, රෑට කතාවක් කියලා නිදාගන්න එක ආයෙත් පටන් ගන්න. ඒකෙන් දරුවාට දැනෙනවා “ආහ්, දැන් ආයෙත් හැමදේම හරියගෙන එනවා” කියලා.
මේ පෝස්ට් එක සමහරවිට එයාලා දකින එකක් නෑ. නමුත් මේක දකින ඔයාලට පුලුවන් එයාලව දැනුවත් කරන්න. අනිවාර්යයෙන් අපි හැමෝම කායිකව වගේම මානසිකවත් නැගිටින්න වෙනවා.එයාලට තව තවත් ආදරේ රැකවරණය වෙනදටත් වඩා අවශ්ය කාලයක් මේ❤️
බඩු මුට්ටු, ටීවී, ෆ්රිජ් ආයෙත් හම්බකරගන්න පුළුවන්. ඒත් ඔබේ දරුවාගේ ළමා කාලය ආයෙ ගන්න බෑ. මේ වැස්ස එක්ක එයාගේ හිතට ආපු බය, ආදරය කියන හිරු එළියෙන් වේලලා දාන්න.
ස්තූතියි.
-හෙදියකගේ දිනපොත-
